ئەسسالامۇ ئەلەيكۇم ! مۆھتىرەم تورداش ، ئىلىم - پەن بىلوگىغا كەلگەن قەدىمىڭىزگە مەرھابا ! ئىلىم - پەن بىلوگى بىلىمگە تەشنا قەلبىڭىزگە ئوزۇق بولغۇسى ! ئەگەر بىلوگىمنى قوللىسىڭىز ، ئوڭ تەرەپتىكى ساقلانما دېگەن كۆزنەكنىڭ ئاستىدىكى ئېلانلارنى چىكىپ قويۇڭ ! بىلوگ ئىگىسى : غەيرەت قادىر ئىزدەن

  • خەلىقئارادىكى "تۇران" غا دائىر خەرىتىلەر !!!! - [Mavlan - تۇران]

    ئەسكەرتىش : بۇخەرىتىلەر پەقەت  تۇران چۈشەنچىسى كەمچىللەر ئۈچۈن چىقىرىلدى ، تارىخنى تەتقىق قىلىش ھەم پايدىلنىش ئۈچۈنلا يوللاندى ، ھىچقانداق سىياسى مەسىلە مەۋجۇت ئەمەس ، قىرىنداشلارنىڭ سوغاققانلق بىلەن مۇنازرلىشىشىنى توغرا چۈشىنىشىنى سۇرايمەن .
    ئەسەرنىڭ زىللىكى ،چىتىلدىغان دائىرىسىنىڭ كەڭلىكى تۈپەيلى ھەرقانداق بىر شەخىسنىڭ شەخسى مەنپەئەت ئۈچۈن ئىلىم-پەن بىلوگىنىڭ ,ئورخون تارىخ مۇنبىرىنىڭ روخسىتىسىز باشقا مۇنبەرلەرگە كۆچۈرمەلىكىنى ساغلام مەزمۇننى بۇرمىلىماسلىقىنى ئۈمۈت قىلىمەن !!
  • تۇر،تۇرا،تۇران،ھون،تۈرك،ئۇيغۇر (3) - [Mavlan - تۇران]

     ئوقۇۋاتقىنىڭىز ماقالىنىڭ «ئۈچۈنچى بۆلىكى » ئاۋال ، «بىرىنچى بۆلىكى » ، «ئىككىنچى بۆلىكى » نى ئوقۇڭ!

    11.ئۇيغۇر قەبىلىلىرى ۋە ئۇلارنىڭ قۇشۇلۇشى
    دىلار (狄 ):

        1. قىزىل دىلار (赤翟,赤狄)  ؛ 2. ئاق دىلار (白翟,白狄)  ؛ 3. ئۇزۇن دىلار (长翟,长狄) 

    قاڭقىللارنىڭ ئالتە چوڭ قەبىلىسى(高车六部):

    1. دىلار (狄)  ؛ 2. ئۇيغۇرلار (袁纥)  ؛ 3. قوغۇرسۇ (斛律)  ؛ 4. چاپىش (斛批)  ؛  5. قىرغىزلار (护骨)  ؛  6. ئىل تېكىن (异奇斤)

  • تۇر،تۇرا،تۇران،ھون،تۈرك،ئۇيغۇر (2) - [Mavlan - تۇران]

     ئوقۇۋاتقىنىڭىز ماقالىنىڭ «ئىككىنچى بۆلىكى » ئاۋال «بىرىنچى بۆلىكى » نى ئوقۇڭ !

    9) «توققۇز بايىرقۇ» (九姓拨野固). بۇ قەبىلە كۆپ ھاللاردا بايىرقۇ (Bayirgu) دەپلا ئاتالغان. ئەسلىي ھون قەبىلىسى بولۇپ، خەنزۇچە ھۆججەتلەردە拨也稽» » دەپ يېزىلغان كېيىنچە تېلى يەنى ئۇيغۇر قەبىلىلىرىنىڭ بىرى بولغان. كونا، يېڭى «تاڭنامە» ۋە «تاڭ سۇلالىسىگە دائىر مۇھىم خاتىرىلەر唐会要)) نىڭ «ئۇيغۇرلار ھەققىدە قىسسە»دە «تاشقى توققۇز قەبىلە» ياكى «توققۇز تېلىلار» (توققۇز ئۇيغۇرلار) نىڭ بىرى سۈپىتىدە خاتىرىلەنگەن. ئەمدى «قانۇنلار قامۇسى» 198- جىلد. چېگرا مۇداپىئەسى. تۈركلەر» 突厥. 边防. 卷一九八 «通典»).) كونا تاڭنامە» 8- جىلد. «شۈەنروڭ ھەققىدە خاتىرە» 1- قىسىم上 «玄宗纪» 卷八 «旧唐书») ۋە 194- جىلد، «تۈركلەر تەزكىرىسى»، «كىتابلار جەۋھىرى»، 973- جىلد. «قارام تائىپلەر. دۆلەتكە ياردەملىشىپ، جازا يۈرۈش قىلىش» («助国讨伐. 外臣部»، 卷九七八 «册府元龟»)) قاتارلىق كىتابلاردا «توققۇز بايىرقۇ» نامى تىلغا ئېلىنغان.

  • تۇر،تۇرا،تۇران،ھون،تۈرك،ئۇيغۇر (1) - [Mavlan - تۇران]

    تۈركلەر ئۇتتۇرا ئاسىياغا پالانى يىلى كىرىگەن ياكى پالانى تۈرك خانلىقى ۋاقىتتا كىرگەن ياكى ئۇيغۇرلار ئوتتۇرا ئاسىياغا پالانى يىلى كىرگەن ياكى پالانى تۈرك خانلىقى ۋاقىتتا كىرگەن " مېنىڭچە "تۈرك ""ئۇيغۇر"سۆزى "تۇر "تۇرا ""ھون"ئاتالغان ، خەلقلەردىن ئايرىپ قاراش بەئەينى بىر پۈتۈن ئۇيغۇرنى "تارانچى " "قەشقەرلىق "دەپ ئايرىغانغىلا ئوخشايدۇ ، تۇرا+ان بىر تىرتۇريىدە يەنى قېرىنداش بۇلغان بىرقانچە يۈزلىگەن قەبىلىنىڭ بىرلەشمىسنى كۆرسىتىپ تۇرىدىغان ئۇمۇمىي ئاتالغۇ ،ئۇنى بەزىلەر تىرتۇرىيە نامى دەۋالغان ،ۋاقىت پەرقى بىلەن ئېيتقاندا "جەڭگىۋار تۇر،ۋە جەڭگىۋار تۇرا "بىلەن "تۈرك" ئارىلىقىدا ئاتالمىش "ھون ""匈奴"دېگەن بىر ئىسىم بار ،بۇلار زادى كىم ؟" تۈرك "لەر "ھون "لارنى ئۇتتۇرا ئاسىيادىن قوغلىۋەتكەنمۇ ؟ پەقەت "تۇرك "لەرنى ئاسماندىن توككىدە چۈشكەن دىگۈچىلەرلا شۇنداق ئويلايدۇ.

  • ۋىرۇسلار جانلققا تەۋەمۇ ؟ - [Mavlan - تۇران]

    ۋىرۇس  پۈتۈن ھۈجەيرە تۈزۈلۈشى بولمغان ،پەقەت ھۈجەيرە يادىرۇ كىسلاتا ئۇزۇن زەنجىرى ۋە ئاقسىلدىنلا تۈزىلىدۇ ،ۋىرۇستا مىتاپۇلىزىم مەۋجۇت ئەمەس ، ئېنزم سىستمىسى  مەۋجۇت ئەمەس،شۇڭا ئۇ يالغۇز ئەسلا ياشيالمايدۇ ، پەقەت ئىككىنچى بىراۋغا تايىنىپلا، بەئەينى تەييارتاپلاردەك ياشايدۇ ، بىراۋدىن ئايرىلدى ئۇنىڭ ھاياتلىق پائالىيىتى ئاخىرلىشىدۇ ،
  • ئەجداتلار پۇل-مۇئامىلىسىدىن تامچە---3 - [Mavlan - تۇران]

  • ئەجداتلار پۇل-مۇئامىلىسىدىن تامچە-- - [Mavlan - تۇران]

  • ئەجداتلار پۇل-مۇئامىلىسىدىن تامچە--1 - [Mavlan - تۇران]

  • نىيە خارابىسىنى كىم بايقىغان - [Mavlan - تۇران]

    نىيە خارابىسىنى كىم بايقىغان

    بۈگۈنكى خوتەن ۋىلايىتىنىڭ نىيە ناھىيىسىدىن تۈز سىزىق بويىچە ھېسابلىغاندا 100 كىلومېتىر شىمالىغا جايلاشقان نىيە قەدىمكى شەھىرى خارابىسى دۇنيا ئىلىم ئەھلىگە مەلۇم بولغان 100 يىلدىن بۇيان ، ئۆز قوينىدا يوشۇرۇنۇپ ياتقان ئىنتايىن مول مەدەنىيەت يادىكارلىقلىرى بىلەن ئېلىمىز ۋە چەتئەل تارىخشۇناس ، ئارخېئولوگلىرىنىڭ قان تەر سىڭدۈرۈشى نەتىجىسىدە پۈتكۈل دۇنيا ئىلىم ئەھلىنى ھەيرەتتە قالدۇردى .
  • نىمە ئۈچۈن بىلوگ قۇردى - [Mavlan - تۇران]

    راست گەپنى ئىيتسا ئۇنىڭ ئۇيغۇر توربەتلىرىدىن كۆڭلى سۇ ئىچىمىدى ،يازغان تىما ۋە ئىنكاسلىرىنىڭ %90  يوقلاڭ بانا ، قەستەن تەستقلىماسلىق،ئۆزىچىلا خاتا چۈشىنىپ سىياسەتكە باغلاپ ،مەن باشقۇرغۇچى تۇرۇپ مەن يازمىسام ساڭا نىمە قويوپتۇ دەپ ۋەياكى ھەسەتخورلىقى تۆپەيلى ئۆچىرىلدى ، ئۇ يازغا ئەسەرلىرنىڭ %10 ئۇڭوشلوق چىققان بولسىمۇ ، ئىنكاس يازغۇچىلار ئۇنىڭ قانچىلك جاپادا يازغىنى بىلەن  نىمە كاساسى ،بىرەرئىملا خاتا بۇلوپ قالسامەسخىرەئارلاش ئىلى چاخچاقلىرىغاسىلىپ شاڭخوغا قالدى ،ئاتالمىش ناتىقلار  ئوتكۆر دۇردانىلىرىدىن تۆمۆرتىشەر نەيزەياساپ مىڭ پاتمان زەردە بىلەن  سانجىدى ،  پەقەت ئاچچىقىنى چىقىرىش ئۈچۈن بەش مىنۇتلۇق ھىسىياتىغا تاينىپ  تىلمۇ سالدى ،  ئەسەر تىمىسى نەچچە كىلومىتىر يىراقتا قالدى ، تىمىدىن چەتنەپ ،تىمىغا مۇناسۋەتسىز بىنەنە نەرسلەرنى تالاشتى  .

  • كارخانىلا ر، ئىختساسلقلار ،ئۇنۋان - [Mavlan - تۇران]

    ھازىر رايۇنمىزدىكى قايسى كارخانا(شەخسى ياكى دۆلەت ئىگلىگدىكى)غا ئىش ئىزدەپ بارسىڭىز باشتىلا سىزدىن قايسى مەكتەپتە ئوقوغانلىقىڭىزنى قانداق ئۇنۋانىڭىزنىڭ بارلىقىنى سۇرايدۇ يۇ بۇخىزمەتنىڭ ھۆدىسىدىن چىقالامسىز ياكى پىلانڭىز قانداق، قانداق ئويلىرىڭىز بار دەپ سوراپمۇ قويمايدۇ .
  • خۇلاسە
    يۇقۇرىدا بىز تارىم ۋادىسىنىڭ قىسقىچە جۇغراپىيىسى ، قۇم يۇتۇپ كەتكەن شەھەرلەرنىڭ ئورنى ۋە باشقا ئەھۋاللىرى ، تارىم ۋادىسىنىڭ كېلىمات تارىخى ، دەريالارنىڭ ئۆزگىرىشى قاتارلىق ئەھۋاللار توغرىسىدا قىسقىچە توختىلىپ ئۆتتۇق . ئەمدى ئومۇملاشتۇرۇپ قىسقىچە خۇلاسە قىلىپ كۆرەيلى :

  • 8.    شەھىرى تەركەن : ئاتاغلىق تارىخچى موللا مۇسا سايرامىي ‹‹ تارىخى ھەمىدىي ›› ناملىق ئەسىرىدە تىلغا ئېلىپ ئۆتكەن، قۇم تېگىدە قالغان شەھەرلەردىن بىرىدۇر . مىرزا مۇھەممەد ھەيدەر كۆرەگان ‹‹ تارىخى رەشىدىي ››دە شەھىرى تەركەن ھەققىدە  مەلۇمات بەرگەن بولسىمۇ ، قولىمىزدىكى نەشىرلىرىدە بۇ ھەقتىكى ئۇچۇرلار يوق ، ھازىرچە شەھەرنىڭ نامىدىن باشقا ھىچقانداق ئۇچۇر يوق .
  • دۇنيا بويىچە 2 چوڭ قۇملۇق تەكلىماكان قۇملۇقى تارىم ئويمانلىقىغا جايلاشقان بولۇپ دۇنيادا تېخى يېشىلمىگەن نۇرغۇن سىرلارنى ئۆزىگە مۇجەسسەم قىلىپ ياتماقتا ، شۇڭا ئامىرىكىلىق ئالىم مورگان ‹‹ دۇنيا سىرلىرىنىڭ ئاچقۇچى تارىم ۋادىسىغا كۆمۈكلۈكتۇر ، قاچانىكى بۇ ئاچقۇچ تېپىلىدىكەن نۇرغۇن سىرلار يېشىلگۈسى ›› دىگەن ئىكەن . ئەنە شۇ ئاجايىپ سىرلارنىڭ بىرى، بۇ مەشھۇر قۇملۇققا تىلسىم بولغان شەھەرلەر ۋە ئۇلارنىڭ ۋەيران بولىشىدۇر .
  • فىزىكا نېمە دەپ جاۋاپ بېرىدۇ ؟ - [Mavlan - تۇران]

    كائىناتقا  قىزىكا نۇختىسىدىن قارىسىڭىز ھەققىقەتەن قىزىقارلىق ئەڭ ماھيەتلىك مىسالى : ئالەمىلىك  تارتىش كۈچى ماكىرۇجەھەتتىن يولتۇز ۋە پىلانتلارنىڭ بىربىرنى تارتىشى ۋەبىر -بىرنىڭ ئەتراپىدا ئايلىنىشىدىن  مىكىرۇجەھەتتە ئىلىكتىرۇننڭ ئاتوم يادىرۇسىنىڭ ئىلىكتىرۇننى تارتىش تۈپەيلى يادرۇ ئەتراپىدا ئايلىنىشىغچە!!!
  • يىپەك يولىنىڭ شىمالى لىنىيىسىدىكى بىر مۇستەققىل مەدىنىيەت مەركىزى بولغان كۈسەننىڭ ئوينىغان رولى جەنۇبى لىنىيىدىكى ئۇدۇن بىلەن پۈتۈنلەي ئوخشاش،ھالبۇكى 5-ئەسىردىن باشلاپ ئۇدۇن جوڭگوغا تۇتىشىدىشان يولدىكى«ئۆلۈك يەر»ئورنىدا تۇرغان بولسا،كۈسەن موڭغۇللار ھۆكۈمرانلىق قىلغان دەۋرگىچە ئىقتىسادى تۇرمۇش ۋە مەدىنى تۇرمۇشنىڭ جانلانغان ئۆتىڭى بولغان.كۈسەن مەدىنىيەت رايۇنى ئاللىبۇرۇن شەھەر مەدىنىيەت رايونىدىن ھالقىپ كەتكەن بولۇپ،ئەتراپ رايونلاردىكى بىر قىسىم بۇددىزىم ئىلمى مەركەزلىرىنى ئۆز ئىچىگە ئالغان.
  • بىئولوگيە دىگەن نىمە ؟ - [Mavlan - تۇران]

    بىئولوگيە دىگەن نىمە ؟
    پەنلەر ئىچىدىكى ئەڭ ياش پەن ، ئەڭ تەرەققىياتى تىز يۈكسىلۋاتقان پەن .
    بىئولوگيە تارمەنىدە ھاياتلىق ئىلمى ، تەتقىقات دائىرىسى مىكرۇ (ۋرۇس DNA,RNA)جانلىقلاردىن ماكىرۇ(ھايۋانات) جانلىقلارغىچە بولۇپ ، جانلىقلارنىڭ  ھاياتىلق ھادىسىلىر نى ۋە ئوسۆپ يىتىلىش ھەم شۇ جەرياننىنى كۆرسىتىدۇ.
    بىئۇلوگيەنىڭ تەرەقىقياتى شۇنچە تىز بولسىمۇ ھەل بولمىغان مەسىللەر نۇرغۇن ،يىتپ كەلگەن ۋە يىتىپ كىلىش ئالدىدا تۇرغان بالاقازالار ئاتوم بومبىسىنىڭ خەۋىپىدىن زور دەرىجدە ئىشىپ كىتىدۇ .
  • ئابدۇشۈكۈر مۇھەممەدئىمىن ) - [Mavlan - تۇران]

    ئۇيغۇرمەدەنىيىتى ۋە ئۇيغۇر تارىخى تەتقىقاتى ساھەسىدىكى بۆسۈش خاراكتېرلىق ئىلمىي مۇۋەپپەقىيەتلىرى ھەم بەدىئىي ئىجادىيەت ساھەسىدىكى ئۇتۇقلىرى بىلەن شۆھرەت قازانغان مەشھۇر ئالىم، تالانتلىق ئەدىب، تۆھپىكار مائارىپچى. ئابدۇشۈكۈر مۇھەممەد ئىمىن 1933-يىلى 9-ئاينىڭ 28- كۈنى ئاتۇشنىڭ مەشىھەدكە تۇتاش باغېرىق كەنتىدىكى ئوقۇمۇشلۇق ئائىلىدە دۇنياغا كەلگەن.
  • ئاناتىل ۋە يىزىق (تىراگىدىيە) - [Mavlan - تۇران]

    ئۇيغۇرلار ئۇزۇن تارىخقا پارلاق  مەدەنىيەت ئەنئەنىلىرىگە ئىگە خەلىقلەرنىڭ بىرى بولۇپ تارختا  ئۇتتۇرا ئاسىيادا ياشىغۇچى تۈركىي تىلىدا سۆزلىشىدىغان خەلقلەر ئىچىدە ئىقتسادىي مەدەنىيەت جھەتتە  ئالدىنقى ئورۇندا تۇرىدىغان ، ئىلىم -پەن ، ئەدەبىيات -سەنئەت جەھەتتىمۇ ئۆزىگە خاس تەرەقىياتلارغا  ئېرشكەن مىللەت ھېسابلىنىدۇ .